Najpierw negocjacje, a potem szereg ważnych decyzji - jakie i jak je podejmować?
Negocjacje z bankiem.Klient, który przynosi do banku pieniądze, może być jak rozkapryszone dziecko, wolno mu grymasić, wybierać pomiędzy różnymi produktami, a w wypadku dużych kwot może żądać możliwości negocjacji warunków złożenia lokaty. Kiedy przychodzimy po pieniądze, czyli kredyt, musimy być bardzo rzeczowi i rzetelni w udzielaniu informacji. Należy bowiem pamiętać, że nasz wizerunek jest również przesłanką do oceny kredytowej wiarygodności. Z powyższych względów, zanim usiądziemy do konkretnej rozmowy z inspektorem kredytowym, warto zebrać informacje dotyczące warunków, na jakich banki udzielają kredytów. Od czego powinniśmy zacząć? Oprócz przeanalizowania ofert dotyczących różnych produktów kredytowych, powinniśmy dysponować formularzami wniosku kredytowego i stosownym regulaminem. Wniosek taki zawiera informacje konieczne bankowi do podjęcia decyzji o udzieleniu kredytu. Regulamin natomiast określa warunki, na jakich bank współpracuje z klientem w zakresie działalności kredytowej. Warto pamiętać, że jego generalne zasady muszą być zgodne z prawem bankowym oraz ustawą o tak zwanym kredycie konsumenckim. W szczególności ta druga ustawa bierze pod ochronę kredytobiorcę i gwarantuje mu określone prawa.
Kredyt w złotówkach czy w walucie? Wszyscy dobrze pamiętają te czasy, gdy swoje większe oszczędności obywatele naszego kraju lokowali w walucie wymienialnej, najczęściej w dolarach i markach niemieckich. Był to odruch obronny przed inflacją, która zżerała realną wartość oszczędności. Dziś, przy niskiej inflacji i wyższych stopach procentowych złotówkowych lokat terminowych w porównaniu do lokat w dolarach i euro, doceniamy naszą walutę i w niej deponujemy swoje oszczędności. Pojawiła się więc tendencja odwrotna. Część klientów banków zaciąga kredyt w walucie, na przykład w euro, i spłaca go w złotych, rozliczając się z bankiem według bieżącego kursu walutowego. Rozwiązanie to jest opłacalne, ponieważ nominalne stopy procentowe kredytów walutowych są niższe od stóp procentowych kredytów wyrażonych w złotych. Kredyt walutowy jest korzystny jednak tylko wtedy, gdy zakładamy, że kurs walutowy złotego do waluty kredytu, na przykład euro, nie ulegnie istotnej zmianie. Ryzyko związane ze zmianą kursu walutowego (np. dewaluacja złotego), zwane jest ryzykiem kursowym. Analitycy bankowi poświęcają dużo czasu na badanie czynników wpływających na kształtowanie się kursów walutowych. Należy podkreślić, że w Polsce kursy te ustala rynek walutowy. Narodowy Bank Polski w tym zakresie nie ingeruje.
Banki często chronią swoje dochody przed ryzykiem kursu walutowego za pomocą tak zwanych instrumentów pochodnych. Jednak w odniesieniu do indywidualnego kredytobiorcy takie zabezpieczenie jest zbyt kosztowne. Z tego względu warto zdawać sobie sprawę z jego istnienia oraz oszacować wpływ tego ryzyka na koszty obsługi kredytu. Załóżmy, że uzyskaliśmy kredyt w wysokości 1000 dolarów na 1 rok. Stopa procentowa kredytu wynosi 5%. Miesięczna rata, spłacana w systemie rat annuitetowych, to 113 dolarów. Kwota spłaty kredytu przy kursie walutowym 4 złote za dolara wynosi więc 452 złote. Wiemy, że mogliśmy uzyskać kredyt złotówkowy w wysokości 4000 złotych przy stopie procentowej w wysokości 10%. Miesięczna rata annuitetowa kredytu wyniosłaby 587 złotych. W dniu, w którym wybieraliśmy kredyt, opłacalny był jednak kredyt walutowy. Możemy zastanowić się, przy jakim kursie obsługa kredytu walutowego i złotówkowego będzie taka sama. Dość proste obliczenie (587 złotych dzielone przez 113 dolarów) wskazuje, że będzie to 5,20 zł za jednego dolara. Ryzyko kursowe w naszym przykładzie polega więc na uwzględnieniu przy podejmowaniu decyzji sytuacji, w której spadek kursu walutowego spowoduje, że zwiększy się koszt obsługi kredytu. Gdyby jednak złoty ciągle tracił na wartości, musimy założyć podjęcie negocjacji z bankiem i przeliczenie kredytu walutowego na złotowy. Przed podpisaniem stosownej umowy powinniśmy zorientować się, czy taka możliwość istnieje i jaką prowizję pobiera bank przy zmianie waluty kredytu.
Warunki przyznania kredytu. Wybierając formularz wniosku, musimy być zdecydowani, na jaki cel chcemy zaciągnąć kredyt: czy będzie to wycieczka do Paryża, czy kupno telewizora, samochodu lub mieszkania. W zależności od celu kredytowania zmieniają się wymagane przez bank informacje oraz dokumenty. Różny jest również czas rozpatrywania wniosku. W jaki sposób analizować wymagania stawiane przez bank potencjalnemu kredytobiorcy? Przede wszystkim należy rozpocząć od podstawowych warunków, które decydują o tym, czy w ogóle możemy ubiegać się o dany rodzaj kredytu. Warunki te możemy podzielić na formalne i finansowe. Pierwsze z nich są łatwe do identyfikacji, na przykład kredyt studencki jest dostępny tylko dla studentów, kredyt w rachunku ? jeśli w danym banku odpowiednio długo posiadamy ROR. Trudniejsze do zidentyfikowania są warunki finansowe. Bank wymaga potwierdzonych informacji dotyczących naszych dochodów. Warto na samym wstępie zasięgnąć informacji, na jaką wysokość kredytu możemy liczyć przy osiąganym przez nas poziomie dochodów. Trzeba również pamiętać o tym, że bank interesuje się nie tylko poziomem dochodów, ale również tym, czy są to dochody stałe, czy otrzymywane nieregularnie. Wiele czasu zaoszczędzi nam również dokładne ustalenie, jakich dokumentów wymaga bank na potwierdzenie naszych zarobków.
Ważną informacją uzupełniającą przy kredytowaniu zakupu samochodu lub mieszkania jest wysokość wkładu własnego. Na przykład przy zakupie mieszkania wartego 100 tysięcy złotych bank może wymagać wkładu własnego w wysokości 25 tysięcy złotych. Zatem maksymalny kredyt, jaki możemy uzyskać, wynosi tylko 75 tysięcy złotych, czyli 75% ceny mieszkania. Następny wymóg formalny dotyczy zabezpieczeń, które możemy zapewnić bankowi. Analiza warunków formalnych i finansowych powinna pozwolić na ocenę, czy mamy szansę ubiegać się o dany rodzaj kredytu. Dopiero pozytywna odpowiedź na to pytanie umożliwia analizę warunków cenowych kredytu, czyli stopy procentowej, wysokości prowizji za udzielenie kredytu, kosztów związanych z ustanowieniem zabezpieczeń na rzecz banku oraz okresu, na jaki udzielany jest kredyt. Wymienione parametry pozwalają na porównanie ofert kredytowych różnych banków. Kryteria wyboru banku, w którym złożymy wniosek kredytowy, powinny również uwzględniać czas, jaki jest konieczny do zgromadzenia wymaganych dokumentów, oraz czas, jakiego bank potrzebuje na podjęcie decyzji kredytowej i przygotowanie stosownej umowy dla klienta.
Procedury uzyskania kredytu. Stopień złożoności procedury uzyskania kredytu jest, oczywiście, bardzo różny. Gdy kupujemy na raty, wystarczy tylko podpisanie odpowiedniej umowy i dokumentów (na przykład weksla), związanych z zabezpieczeniem, przedstawienie dowodu tożsamości oraz zaświadczenia o stanie zarobków. Nie jest wymagana wizyta w banku, wszystkie niezbędne dokumenty podpisujemy u sprzedawcy towaru. Czas potrzebny na załatwienie formalności kredytowych nie ma znaczenia dla naszej decyzji. Wybór określonej oferty kredytowej będzie w tym wypadku zależał od ceny kredytu, to znaczy stopy procentowej, prowizji i okresu kredytowania. Inaczej będzie w wypadku kredytu związanego z zakupem mieszkania, tutaj decyzja nie będzie łatwa. Banki będą oferować różne produkty dotyczące wysokości wkładu własnego, stopy procentowej, płaconych prowizji, waluty i okresu kredytowania. Należy podkreślić, że kredyt mieszkaniowy jest długoterminowy i dlatego bardzo ważny jest okres kredytowania.
Wybierając dłuższy czas, na przykład 20 lat zamiast 15, obniżamy wysokość miesięcznej raty kredytowej, ale musimy pamiętać, że łączne odsetki od kredytu będą w tym wypadku wyższe. Ostateczną decyzję powinien poprzedzać dokładny rachunek, uwzględniający wszystkie czynniki wpływające na ostateczny koszt kredytu. Należy również mieć świadomość ryzyka związanego z wyborem konkretnego rozwiązania. Nie zawsze bowiem kredyt najtańszy w momencie udzielania może się okazać korzystny w długiej perspektywie. Wybór kredytu w obcej walucie, na przykład w euro, opłacalny ze względu na niską stopę procentową, może się okazać droższy od kredytu w złotych, jeśli nastąpi spadek kursu walutowego złotego do euro. Podobnie wybór zmiennej zamiast stałej stopy procentowej może w przyszłości oznaczać wyższy koszt obsługi kredytu, jeśli nastąpi wzrost stóp procentowych. Omówione rodzaje ryzyka, związanego z wyborem warunków kredytu, zwane odpowiednio ryzykiem kursowym i ryzykiem stopy procentowej, pokazują, że ryzyko operacji finansowych nie tylko dotyczy instytucji finansowych, ale dotyka również szarego klienta banków.
Mamy kredyt. Rozpatrzony wniosek, ustanowienie zabezpieczeń kredytu oraz podpisanie umowy nie kończy naszych kontaktów z bankiem. Przede wszystkim umowa kredytowa określa podstawowe prawa i obowiązki stron w realizacji jej postanowień. Bank zobowiązany jest przekazać klientowi kwotę kredytu. Jest ona na ogół pomniejszana o prowizje i opłaty związane z jego udzieleniem. Wypłata może odbyć się w różny sposób. Dotyczy to: kwot i terminów wypłat, warunków wypłat oraz sposobów przekazywania pieniędzy. Kredyt może nie zostać wypłacony w całości, ale w częściach, zwanych transzami kredytu. Przekazywanie w transzach może być stosowane na przykład przy kredytowaniu budowy domu. Bank wypłaca pieniądze w kolejnych ratach, zgodnie z przyjętym harmonogramem budowy domu. Na ogół wypłata transzy kredytu ma charakter warunkowy, to znaczy zostaje dokonana wtedy, gdy kredytobiorca przedstawi rachunki związane z kosztami budowy lub upoważniony pracownik banku na podstawie inspekcji budowy określi stopień wykonania prac przyjętych w harmonogramie. Bank często uruchamia kredyt w postaci wypłaty bezgotówkowej. Klient banku nie widzi pieniędzy z kredytu, ponieważ zostają one przekazane bezpośrednio firmie, która sprzedaje kredytowany towar. Dobrym przykładem jest kredyt na zakup sprzętu AGD. Jego uruchomienie jest równoznaczne z zapłaceniem przez bank bezpośrednio sprzedawcy za towar.
Spłacamy kredyt. Wypłacony kredyt staje się natychmiast długiem klienta. Kredytobiorca zobowiązany jest spłacać go w określonych kwotach według ustalonego harmonogramu. System ich spłat może być różny. Najczęściej klient jest zobowiązany do rat comiesięcznych. Każda rata kredytowa składa się z dwóch części: kwoty raty spłaty kapitału, czyli kwoty kredytu, oraz należnych bankowi odsetek, których wysokość naliczana jest od bieżącego zadłużenia kredytowego (tak zwanego salda kredytu). Tym samym kwota naliczanych odsetek jest coraz mniejsza, ponieważ każda spłata raty kapitału pomniejsza zadłużenie kredytobiorcy.
Najbardziej powszechne są dwa systemy spłaty kredytu. System stałych rat spłaty (zwanych annuitetem) oraz system stałych rat kapitałowych. Pierwsze rozwiązanie jest bardzo proste, klient przez cały okres kredytowania spłaca taką samą kwotę miesięcznie. Specjalny algorytm pozwala wyliczyć, jaki jest udział w stałej racie spłaty odsetek oraz raty kapitału. Oczywiście, początkowo bardzo duży udział w racie spłaty stanowią odsetki. W miarę spłaty kapitału, tym samym zmniejszenia bieżącego zadłużenia, udział odsetek maleje. Drugi system zakłada przez cały okres kredytowania taką samą spłatę raty kapitału. W tym wypadku rata spłaty jest zmienna w czasie, ponieważ do stałej raty spłaty kapitału dochodzi zmienna kwota odsetek. Kwota odsetek będzie malała, ponieważ zadłużenie kredytowe z upływem czasu się zmniejsza. Tym samym rata spłaty kredytu również z upływem czasu maleje. Porównując raty spłaty dla takiej samej kwoty kredytu i stopy procentowej, można stwierdzić, że w systemie annuitetowym kwota spłaty kredytu jest początkowo niższa niż w systemie stałej raty kapitałowej. Dopiero z upływem czasu i zmniejszania się zadłużenia kredytowego rata spłaty kredytu w systemie stałej raty kapitałowej spada i od pewnego momentu zaczyna być niższa od raty annuitetowej.
Należy dodać, że niektóre kredyty przewidują tak zwany okres karencji w spłacie kredytu (na przykład kredyt budowlany może przewidywać karencję w spłacie rat kapitałowych do czasu ukończenia budowy domu). W okresie karencyjnym kredytobiorca płaci tylko odsetki od kredytu. Tym samym nie zmniejsza się jego zadłużenie kredytowe. Dopiero po upływie okresu karencji klient zaczyna spłacać raty kapitałowe. Warto także znać konsekwencje zalegania ze spłatami kredytu. Bank natychmiast nalicza odsetki karne, czyli odsetki według bardzo wysokiej stopy procentowej, oraz informuje klienta o niezapłaceniu raty (wysyła do niego tak zwany monit kredytowy). Jeśli klientowi często zdarza się spóźniać ze spłatą kredytu, bank ma prawo wystąpić o zwiększenie jego zabezpieczeń, może również domagać się dodatkowych informacji dotyczących sytuacji finansowej kredytobiorcy. Klient, który nie reaguje na pisemne upomnienia banku i zalega ze spłatą kredytu, powinien się liczyć z wypowiedzeniem umowy oraz przekazaniem jego sprawy specjalnym jednostkom banku zajmującym się windykacją kredytu, czyli egzekwowaniem pieniędzy od kredytobiorcy. Bank zawiadamia ewentualnych poręczycieli kredytu i przystępuje do odzyskania pieniędzy z posiadanych zabezpieczeń. Następuje zajęcie gotówki na kontach bankowych klienta oraz przejęcie rzeczy, stanowiących zabezpieczenie kredytu.
Copyright by Portal Edukacji Ekonomicznej NBPortal.pl
